Sự kết hợp giữa phần cứng quy mô lớn và trí tuệ nhân tạo (AI) đang biến phonefarm thành công cụ gây nhiễu thông tin, đặt ra nhiều thách thức bảo mật nghiêm trọng.
Chỉ cần dạo một vòng qua các nền tảng mạng xã hội phổ biến như
hay TikTok, người dùng không khó để bắt gặp một số bài viết hay video sở hữu hàng chục nghìn lượt tương tác cùng hàng trăm bình luận chỉ trong thời gian rất ngắn, khiến cộng đồng mạng không khỏi nghi ngờ có sự bất thường.
Bởi, sức sôi động ấy không phải lúc nào cũng đến từ sự quan tâm của cộng đồng, mà có thể tiềm ẩn dấu hiệu can thiệp có chủ đích của các hệ thống “phonefarm” (trang trại điện thoại). Việc mua bán tương tác ảo, kết hợp với
trí tuệ nhân tạo
(AI) và khai thác lỗ hổng bảo mật đang tạo nên một ma trận thao túng thông tin, khiến ranh giới giữa người dùng thật và hệ thống máy móc ngày càng mờ nhạt.
Vận hành phonefarm trong cơ chế thao túng thuật toán
Phonefarm về bản chất là hệ thống tự động hóa quy mô lớn, vận hành đồng thời hàng nghìn tài khoản trên nhiều nền tảng trực tuyến. Hệ thống này bao gồm dàn máy điện thoại thật hoặc thiết bị giả lập, được kết nối với phần mềm điều khiển tự động và hệ thống proxy nhằm thay đổi địa chỉ IP liên tục.
Ông Nguyễn Minh Đức – CEO CyRadar.
Phân tích về mặt kỹ thuật, ông Nguyễn Minh Đức – CEO kiêm nhà sáng lập công ty an ninh mạng CyRadar cho biết mục tiêu cốt lõi của phonefarm là mô phỏng chính xác môi trường cũng như hành vi của người dùng thật trên hạ tầng phần cứng thực tế. Điều này giúp các tài khoản dễ dàng qua mặt hệ thống kiểm duyệt tự động từ nhà mạng và nền tảng.
Khi
công nghệ
AI tạo sinh được tích hợp, mức độ tinh vi của dàn phonefarm tăng lên đáng kể. Thay vì những bình luận thô sơ hay tài khoản rác dễ nhận biết, AI cho phép hệ thống tự tạo ảnh đại diện sinh động, tự viết nội dung bình luận đúng ngữ cảnh bài viết và phân bổ tần suất hoạt động rải rác.
Ông Mai Thanh Phú, chuyên gia dịch vụ mạng xã hội, nhận định vài trăm lượt tương tác ảo (bày tỏ cảm xúc, bình luận…) chỉ có thể tạo ra hiệu ứng mồi ban đầu, chưa đủ sức đưa một bài viết lên xu hướng. Tuy nhiên, cơ chế đề xuất nội dung của các nền tảng đa phần ưu tiên đẩy mạnh hiển thị cho những nội dung thu hút lượt xem lớn, tỷ lệ tương tác cao và thời gian giữ chân người dùng lâu mà không phụ thuộc vào việc kiểm chứng tính chính xác hay độ uy tín của nguồn tin.
“
Các chiến dịch thao túng thường cố tình đánh vào nội dung gây sốc, hoang mang hoặc tạo ra chủ đề tranh cãi gay gắt. Khi tiếp cận tin tức dạng này, người dùng có xu hướng dừng lại xem, bình luận tranh luận hoặc chia sẻ về trang cá nhân để hỏi ý kiến bạn bè. Chính hành vi đó vô tình tạo ra một vòng lặp: tin càng sốc, người xem càng nhiều, bài viết càng viral và lượt xem lại càng vọt cao
”, ông Mai Thanh Phú giải thích.
Cạm bẫy từ dịch vụ tăng tương tác
Nhu cầu gia tăng lượt thích, lượt theo dõi để phục vụ bán hàng trực tuyến hoặc xây dựng hình ảnh cá nhân đang tạo dư địa cho các dịch vụ “buff like, buff follow” trôi nổi phát triển. Tuy nhiên, việc tìm đến các giải pháp giá rẻ này lại vô tình mở ra những rủi ro bảo mật nghiêm trọng cho chính người sử dụng.
Theo ông Nguyễn Minh Đức, nhiều bên cung cấp dịch vụ thường lấy lý do kỹ thuật để yêu cầu khách hàng cung cấp mật khẩu đăng nhập hoặc mã truy cập (token). Ngay khi có được các thông tin, kẻ xấu có thể chiếm đoạt tài khoản hoàn toàn, đổi mật khẩu hoặc âm thầm biến tài khoản thật thành một “nô lệ” trong dàn phonefarm. Tài khoản bị lợi dụng sẽ chịu điều khiển từ xa để đi bấm thích, bình luận rác hoặc phát tán nội dung lừa đảo mà chính chủ không hề hay biết.
“
Các dịch vụ này có thể chèn mã độc, link độc hại hoặc ứng dụng bên thứ ba không an toàn, khiến dữ liệu cá nhân như email, số điện thoại, danh bạ bị thu thập trái phép. Tài khoản của bạn cũng có nguy cơ bị nền tảng đánh dấu là ‘bất thường’, dẫn đến giảm tương tác thật, hạn chế hiển thị hoặc thậm chí bị khóa
”, chuyên gia Nguyễn Minh Đức nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, việc dữ liệu cá nhân bị rò rỉ qua các website kém bảo mật hay các đợt lộ cơ sở dữ liệu lớn cũng là nguồn đầu vào quan trọng để kẻ vận hành phonefarm thu thập, dùng để “làm đầy” hồ sơ cho các tài khoản giả lập.
Nền tảng cũng gặp khó vì phonefarm
Dù các nền tảng liên tục nâng cấp thuật toán quét an ninh, việc triệt phá triệt để phonefarm vẫn là bài toán khó do các hệ thống này vận hành phân tán, liên tục đổi IP và áp dụng AI để bắt chước hành vi con người. Cùng lúc, kẻ xấu ngày càng tinh vi trong các chiêu trò, kịch bản và liên tục thích nghi với hệ thống kiểm duyệt.
“
Thay vì dùng bot thô sơ, họ kết hợp AI để tạo hành vi giống người thật (lướt, xem, bình luận có ngữ cảnh), khiến thuật toán khó phân biệt đâu là người dùng thật – giả
”, CEO của CyRadar nói.
Một phần của hệ thống phonefarm được dùng cho dịch vụ “tăng view”.
Bên cạnh đó, các nền tảng trực tuyến xuyên biên giới vẫn phải cân bằng giữa bảo mật và trải nghiệm người dùng, nên không thể khóa quá mạnh tay nếu chưa chắc chắn, tránh “quét nhầm” tài khoản thật. Ông Nguyễn Minh Đức cho rằng đây là một cuộc chạy đua liên tục: khi nền tảng cập nhật thuật toán phát hiện, các nhóm vận hành phonefarm cũng nhanh chóng thay đổi chiến thuật để né tránh. Vì vậy, việc “xóa sổ hoàn toàn” không đơn giản, mà cần thời gian để có thể giảm thiểu và kiểm soát dần.
Do vậy, thay vì trông chờ vào sự bảo vệ từ nền tảng, người dùng được khuyến cáo chủ động với các biện pháp phòng tránh cũng như giữ an toàn cho chính tài khoản trực tuyến của mình. Trong trường hợp bài viết cá nhân bị dàn tài khoản ảo tấn công, các chuyên gia lưu ý người dùng không nên hoảng loạn hay tranh cãi trực diện, vì việc đáp trả từng bình luận chỉ làm gia tăng chỉ số tương tác, giúp thuật toán đẩy bài viết lên mạnh hơn. Giải pháp đúng đắn là ẩn hoặc xóa bình luận rác, chặn tài khoản bất thường, tạm thời chuyển bài viết sang chế độ bạn bè hoặc bật chế độ kiểm duyệt bình luận.
Nếu tài khoản có dấu hiệu bị chiếm đoạt, ông Nguyễn Minh Đức đưa ra quy trình xử lý khẩn cấp: Trước hết, người dùng cần đổi ngay mật khẩu tài khoản email liên kết rồi mới đến mật khẩu mạng xã hội. Tiếp theo, vào phần cài đặt bảo mật để đăng xuất tài khoản khỏi tất cả thiết bị lạ, bật xác thực hai lớp (2FA) và rà soát để gỡ bỏ quyền của các ứng dụng bên thứ ba kém an toàn.
Trong trường hợp đã mất quyền truy cập, người dùng cần sử dụng tính năng khôi phục tài khoản của nền tảng để xác minh danh tính và lập tức thông báo cho bạn bè để cảnh giác trước các tin nhắn lừa đảo..
Copy link
Lấy link
